Samenvatting
Met een pilot-experiment willen we onderzoeken of door de inzet van luwtestructuren in combinatie met mariene en plantaardige biobouwers we de afkalving kunnen vertragen of zelfs tot staan brengen en het strand laten groeien. Met als hoger doel een stap te zetten naar het antwoord op de vraag of we door te bouwen met de Natuur onze waterveiligheid kunnen vergroten en het ecosysteem van de Voordelta kunnen behouden.
Het Natuurlijk systeem en menselijke ingrepen
Klimaatverandering en zeespiegelstijging zijn niets nieuws. Beide zijn al 12.000 jaar gaande en hebben Nederland haar kustfundament opgeleverd met daarop onze prachtige duinen. Deze relatief veilige golf-gedomineerde delta hield zichzelf in balans met natuurlijke ophoging van de duinen door golfenergie en natuurlijke ophoging van het achterland met grootschalige veengroei en rivier/zeeklei-afzetting.
De substantiële ontvening en bemaling door de mens, die begon in de Romeinse tijd en doorging tot ver in de 20e eeuw, resulteerde uiteindelijk in een getij-gedomineerde delta, grootschalige overstromingen, 200 verdronken dorpen in Zeeland en flinke bodemdaling. In deze periode ontstonden de Zeeuwse zeearmen, het Marsdiep bij Texel en de Waddenzee. De uitschuring van de Zeeuwse zeearmen leidde tot afzetting van sediment voor de kust, wat we nu de Voordelta noemen. De Voordelta is dus ‘man made’!
1. Proeftuin Brouwerbaai – concept schetsontwerp
Door nieuwe menselijke ingrepen is de Voordelta sinds de 2e helft van de 19e eeuw aan het eroderen. De aanleg van de Kreekrakdam sloot de Schelde af van de Oosterschelde en de aanleg van de Nieuwe Waterweg leidde de Maas en de Rijn af van de zuidwestelijke delta. De Voordelta kreeg geen sediment meer aangeleverd en erodeerde, wat op de kaarten van topotijdreis.nl goed te zien is. De aanleg van de Deltawerken versterkte dit proces nog verder en met de aanleg van de 2e Maasvlakte is dit goed zichtbaar in het dichtslibben van het Slijkgat bij Stellendam en omgeving en de noordoostelijke verplaatsing van de zandbanken. Als we nu niets doen, wordt de Voordelta de komende eeuw door een (wederom) door de mens verstoord evenwicht opgeruimd. De bestaande kustlijn is dan de laatste verdedigingslinie. Met elke meter zeespiegelstijging zal de kustlijn zich 100 meter landinwaarts verplaatsen (Bruun’s rule).
2. Proeftuin Brouwersbaai – concept schetsontwerp profiel
We hebben nog een generatie de tijd om te experimenteren
De eindconclusie van het Kenniscongres Oosterschelde uit 2018 was: ‘We hebben nog een generatie de tijd om te experimenteren’. Inmiddels zijn bijna acht jaar verstreken. Kunnen we wel door blijven gaan zoals we altijd hebben gedaan?
3. Proeftuin Brouwersbaai – preview opschaling
De mens probeert steeds om de negatieve gevolgen van techniek op te lossen met weer nieuwe technologische oplossingen. Wordt het niet tijd om eens over te stappen naar een strategie van ‘weren’ naar ‘absorberen’? In de Proeftuin Brouwersbaai willen we de kracht van de Natuur benutten om de historische opbouw van onze kustlijn weer aan te zwengelen en tegelijkertijd de erosie van het recreatieve strand voor de Brouwersdam aanpakken. Concreet zal via een drietal proefprojecten (Tidal Zone, Shorescape en Spongescape) onderzocht worden of we de suppletie op de Brouwersdam en nog bestaande zandlichamen in de Voordelta kunnen stabiliseren en met bio-bouwers kunnen beschermen tegen erosie. Bij succes kan in een volgende fase onderzocht worden of we door te bouwen mét de Natuur zeewaartse uitbreiding van dit proces naar de Seascape-zone mogelijk kunnen maken.
Downloads
Klik hier voor de op 13 maart 2026 gepresenteerde schetsontwerpen voor de Proeftuin Brouwersbaai.
